HISTORIJSKI RAZVOJ KARATEA

Iako postoji više legendi o nastanku karatea, najstarije tragove istraživaći su našli u zapisima i reljefima stare Indije. Prakticirali su ga budistički svećenici koji su njegovali specifičnu vještinu golorukog borenja radi odbrane usamljenih budističkih hramova i postizanja boljih psihofizičkih sposobnosti svećenika i njihovih učenika. Iz Indije se prenosi u Kinu, a zatim do Okinave i Japana gdje nastaje moderni karate.

Okinava je zbog svog strateškog položaja dugo bila poprište dramatične borbe za prevlast između japana i Kine. Lokalno stanovništvo usljed toga bilo je potčinjeno, a često i bez oružja tako da je jedini vid borbe bio golim rukama. Spoj uvozne i lokalne borilačke vještine golim rukama vremenom je rezultirao tako efektnu samoodbranu da su vlastodržci zabranjivali prakticiranje te vještine.

Godine 1329. kineski emigranti masovno naseljavaju Okinavu. Razvija se trgovina. Borilačke vještine iz Kine i Japana nisu bile mnogo omiljene zato što je tamo vladao mir, sa naprednom budističkom kulturom. Međutim, harmoničan mir narušavaju trupe iz Japana, koje je poslao Sacuma. Kao talac uzet je princ sa Okinave, a u glavnom gradu Okinave uspostavlja se policijska kontrola. Sva vojnička klasa je zabranjena. Oružje je konfiskovano, pa je zbog toga u borilačkim vještinama Okinave korišten sistem odbrane štapom i golom rukom (tode ili samo te). Poznati plemić Nakajama (1429) silom je ujedinio sva glavna ostrva na Okinavi.To je period dinastije Ming u Kini, a Muramaši u Japanu. Zlatno doba karateu na Okinavi započinje u 17. vijeku u vrijeme japanske dominacije. Treniralo se u najvećoj tajnosti, noću, a krajnji cilj tadašnjeg karatea bio je steći takvu vještinu koja omogućuje savladavanje naoružanog samuraja. Tek u 19. vijeku karate izlazi iz ilegale, a značajan podstrek njegovom širenju dešava se 1904. godine, legalnim ulaskom ove vještine u škole na Okinavi.

Nevjerovatna ekspanzija karatea počinje 1922. godine kada neki od vrhunskih majstora ove borilačke vještine stižu u najveće japanske gradove. Karate se kao sportska vještina intenzivno razvijao 70-ih godina ekspanzijom takmičarskog karatea na svjetskom nivou.

GICHIN FUNAKOSHI, reformator karatea

Ime Gichina Funakoshija, skromnog instruktora karatea sa Okinave, čovjeka nižeg rasta, blagih manira, nasmijanog lica i ozbiljna, pronicljiva pogleda, neodvojivo je od modernog karatea. Cijeli život posvetio je širenju te vještine. Tokio je centar njegovog djelovanja. Rođen je 1868. godine u Šuri, Okinava, a kao dječaka trenirala su ga dvojica čuvenih majstora tog vremena. Svaki ponaosob obučio ga je različitim okinavskim borilačkim vještinama. Od Jatasune Azotoa naučio je shuri-te, a od Jatsune Itosua naučio je naha-te. Upravo spajanjem ta dva stila jednog dana postat će shotokan (šotokan) karate.

Funakoshi – sensei je čovijek koji je uveo karate u Japan. Godine 1917. Zamoljen je da izvede svoju borilačku vještinu na izložbi fizičkog obrazovanja pod pokroviteljstvom ministarstva obrazovanja koju je ponovio 1922. godine. Kada je zamoljen da to uradi još jednom radilo se o specijalnom izvođenju. Demonstrirao je svoju vještinu caru i kraljevskoj porodici! Godine 1936. u svojoj 70. godini, otvorio je svoj trening centar. Dojo je nazvan shotokan po pseudonimu koji je Funakoshi koristio prilikom potpisivanja pjesama koje je pisao u svojoj mladosti.

Karakteristike shotokan karatea su moćne prave (ravne) tehnike i duboke snažne pozicije. Poslije ovoga Funakoshi – sensei odlučio je ostati u Japanu, obučavati ljude i promovirati svoju vještinu. Preminuo je 1957. godine u 88. godini. Pored toga što je osnivač shotokan karatea i što je upoznao Japan i svijet sa ovom vještinom, napisao je i knjigu o karateu pod nazivom „Ryukyu Kempo: Karate-do“. Također, napisao je „Karate-do Kyohan“ – majstorsko djelo, „priručnik“ za shotokan i autobiografiju „Karate-do: moj način života“. Ove knjige i njegove vještine su pravo zavješanje ovog skromnog i nježnog čovjeka. Za Funakoshija se smatra da je osnivač modernog karatea.

SHOTOKAN

Shoto je pseudonim koji je koristio Gichin Funakoshi, a riječ Shotokan znači „Shotova kuća“ ili „Shotova dvorana“. U ovom stilu karatea posebni se naglasak stavlja na trening kata, koji niske, snažne stavove koristi za stvaranje pouzdane osnove za temeljne tehnike. Ovaj je stil posebno prikladan za takmičenja, ali i samoodbranu, te potiče stvaranju jakog karaktera posvećenog ostvarivanju zacrtanih ciljeva. Japanski karate savez (JKA), koji njeguje stil Shotokan, osnovan je 1957. Glavni je trener tada bio sensei Masatoshi Nakayama, jedan od najboljih učenika Gichina Funakoshija. JKA je nastavio razvijati karate po cijelom svijetu i najviše je zaslužan za promicanje karatea kao sporta.

KARATE U BOSNI I HERCEGOVINI

Prvo predstavljanje bh. karatea na tadašnjem saveznom nivou desilo se 18. juna 1966. godine formiranjem karate odbora u okviru Saveza Jugoslavije za judo i srodne sportove koji je kasnije postao ravnopravni član Evropske karate unije – EKU. Predstavnici Bosne i Hercegovine bili su Salko Ćurić i Jadran Muhamedagić. U maju 1967. godine osnovan je prvi karate klub u Bosni i Hercegovini – Karate klub „Bosna“. Do ovog datuma prvi karatisti Bosne i Hercegovine vježbali su pod okriljem Džudo podsaveza i Džudo kluba „Bosna“. Prvi Salkini učenici bili su : Hamdija Strinić, Ibrahim Nizam, Jadran Muhamedagić, Nenad Tuševljak, Zlatko Vuković, Pero Burić, Nenad Morača, Ibrahim Muštović, Mile Golić, Almasa Ćurić, a potom Zdravko Ćuturić, Suad Ćupina, Rajko Radulović, Milan Gavrilović, Dragan Vikić, Enver Backović, Zaim Backović, Zlatan Jugo, Milorad Đokanović, Olivera Šimić, Marijana Nenadić...

Karate savez Bosne i Hercegovine veže se za 1972. Godinu kada je brojao 16 klubova.

Za prvog predsjednika izabran je Gojko Vukadinović, a prvi sekretar bio je Suad Ćupina. Karate savez Bosne i Hercegovine postaje nezavisni član WUKO-a, a poslije spajanja WUKO-a i IAFK-a oktobra 1993. godine učlanjuje se u WKF – Svjetsku karate federaciju. Nagla ekspanzija karatea u ostalim centrima Bosne i Hercegovine desila se zahvaljujući Karate klubu „Bosna“, odnosno zaljubljenicima u ovu vještinu koji tokom studija borave u Sarajevu i vježbaju u tom klubu , a potom se vraćaju u svoja mjesta i započinju svoju karate misiju. U historiji karate sporta Bosne i Hercegovine upisani su heroji: Behudin Bašović, Ibrahim Jusić, Haris Čampara, Isak Ljevo, Sead Gačanović, Ferid Pilav, Rašid Buća, Velija Nikšić... koji su za odbranu BiH dali svoje živote, a zlatnim slovima upisano je ime prvog karate učitelja Saliha Salke Ćurića.

SALIH SALKO ĆURIĆ

Njegovi učenici se danas školuju, dopunjavaju svoje znanje i sportski se nadmeću širom Bosne i Hercegovine.